Blog

Vai trò của kiến trúc đối với trường học

Trong lĩnh vực kiến trúc đang ngày càng đề cao mối quan hệ giữa thiết kế và giáo dục, đặc biệt là giáo dục trẻ nhỏ. Sự liên hệ giữa kiến trúc, triết học và xã hội học thể hiện rất rõ ràng. Thường khi thiết kế, những vấn đề hay xuất hiện trong các lĩnh vực này là công cụ để phản ánh mối quan hệ giữa không gian và người sử dụng. Khi xét đến giáo dục, kiến trúc cần được coi như một công cụ truyền tải hơn là chỉ thực hiện chức năng đơn thuần.

Trường mầm non Hanazono / HIBINOSEKKEI + Youji no Shiro (ảnh: Studio Bauhaus)

Tam giác không gian-kiến trúc-trải nghiệm người dùng thường đi kèm nhiều lĩnh vực khác. Trẻ em có nhu cầu, cách xử lý và tiếp nhận thông tin diễn ra nối tiếp nhau. Cụ thể trong phạm trù xã hội học, quá trình thay đổi dần này – hay tuổi ấu thơ có vai trò định hình nhân cách và nhận thức của trẻ từ 0 đến 6 tuổi, tác động đến hành vi, giao tiếp xã hội trong cá tính của mỗi em.

Trường mầm non Hanazono / HIBINOSEKKEI + Youji no Shiro (ảnh: Studio Bauhaus)

Nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ em được sinh ra với gần 100 tỉ tế bào thần kinh có khả năng tạo ra hàng triệu tỉ liên kết, gấp 5 lần khả năng não bộ của người lớn. Trong đó khoảng 80 tỉ liên kết bị mất đi bởi từ khi còn trong bụng mẹ, thai nhi đã bắt đầu hình thành các liên kết được gọi là tiếp hợp này, và những tế bào không được dùng đến sẽ chết đi. Nói chung, thời thơ ấu là giai đoạn phát triển não bộ chính của vòng đời và có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tinh thần và thể chất trong tuổi trưởng thành. Quan niệm định hướng giáo dục ở tuổi trưởng thành là hướng đi chưa đúng đắn, thay vào đó tập trung giáo dục ngay sau khi sinh mới là điều nên làm.

Trường mẫu giáo C.O / HIBINOSEKKEI + Youji no Shiro (ảnh: Studio Bauhaus)

Giáo dục cho trẻ nhỏ đã được đầu tư và hậu thuẫn bởi nhiều nghiên cứu khắp thế giới trong những năm qua, cả trong mảng công và tư nhân. Nhiều công trình kiến trúc cũng được ứng dụng các phương pháp luận giáo dục trong quá trình thiết kế.

Trường ở Alto de Pinheiros / Base Urbana + Pessoa Arquitetos (ảnh: Pedro Vannucchi)

Các bên tư nhân đã phát triển nhiều tổ chức có vị thế trong xã hội để giáo dục trẻ em với kỹ năng và công cụ trí tuệ. Còn ở mảng công, một số kiến trúc sư từ khắp quốc tế đã được giao thiết kế những công trình trường học với trọng tâm nằm ở thiết kế không gian cho những khu vực mang tính giáo dục.

NUBO / PAL Design (ảnh: Michelle Young, Amy Piddington)

Cộng đồng đã quen với hình mẫu môi trường sư phạm phổ biến với dãy bàn, bảng đen, giáo viên đứng lớp giảng bài. Tuy nhiên ít người nhận ra mô hình này đã có trên thế giới ít nhất 300 năm nay, vậy nên sự đổi mới là hoàn toàn cần thiết. Phương pháp giảng dạy đã có sự thay đổi như giáo dục toàn diện, Waldorf,… nhưng mới chỉ có số ít công trình đi kèm xu hướng đó.

Trường mầm non Hakusui / Yamazaki Kentaro Design Workshop

Thiết kế đồng bộ không chỉ phù hợp với nhu cầu và trải nghiệm của trẻ nhỏ mà còn đặt các em vào vị thế chủ động thông qua việc tự tương tác, điều chỉnh không gian như ý muốn dựa vào trí tuệ và thể chất.

Trường mầm non Hakusui / Yamazaki Kentaro Design Workshop

Những dự án giáo dục không chỉ là công cụ đào tạo mà còn đưa ra giải pháp cho sự phát triển xã hội.

Nhà trẻ ở Zaldibar / Hiribarren-Gonzalez + Estudio Urgari (ảnh: Egoin)

Một chủ đề liên quan nữa là giáo dục bình đẳng, trong đó có trẻ em ở những vùng khó khăn. Động thái này đã tạo điều kiện cho những công trình độc đáo cho ngành giáo dục như Trường nổi Makoko do NLÉ Architects thiết kế, sử dụng phương pháp xây dựng đặc trưng ở Nigeria. Tuy nhiên công trình đã bị hư hại vì thiên tai.

Trường nổi Makoko / NLÉ Architects (ảnh: Gizmag)

Khi còn nhỏ, kiến trúc sư Francis Kéré từng phải đi bộ 40 cây số để đi học tại ngôi trường gần làng nhất ở Burkina Faso. Điều kiện ánh sáng và lưu thông khí của trường không tốt, sau khi học đại học ở Châu Âu về, Kéré đã dùng kiến thức để xây trường tiểu học Gando tại quê nhà của ông.

Trường tiểu học Gando / Kéré Architecture (ảnh: Erik-Jan Ouwerkerk)

Ở Brazil, trường Ước Mơ (Wish School) tập trung vào giáo dục toàn diện và song ngữ cho học sinh với phương châm “hoàn thiện con người.” Đề cao những phẩm chất liên quan đến khả năng thể chất, xúc cảm, giao tiếp, văn hóa, sáng tạo, nhận thức và tinh thần ngang với bất kỳ phạm trù tư duy nào.

Trường Ước Mơ / grupo garoa (ảnh: Pedro Napolitano Prata)

Quá trình thiết kế là sự hợp tác giữa nhóm 4 kiến trúc sư và cả học sinh, giáo viên, nhân sự trong trường. Mọi người cùng bàn về những khía cạnh cần có ở công trình như chất lượng thẩm mỹ, chức năng cả về mặt trừu tượng và hữu hình.

Trường Ước Mơ / grupo garoa (ảnh: Pedro Napolitano Prata)

Từ đó ngôi trường được thiết kế với sự linh hoạt trong mọi phân khúc, kích thích tương tác và sự sáng tạo thông qua cá tính hiếu động, thích khám phá của các em nhỏ. Lối đi giữa những hành lang, phòng học đều có liên kết không hề tuyến tính. Kệ sách trên tường có thể dịch chuyển để tạo thành không gian học hoặc đường đi.

Trường Ước Mơ / grupo garoa (ảnh: Pedro Napolitano Prata)

Một công trình tiêu biểu khác là trường mầm non Els Colors ở Barcelona do văn phòng RCR thiết kế. Tông màu sáng sủa tạo điểm nhấn và phù hợp với thẩm mỹ của thiếu nhi.

Trường mầm non Els Colors / RCR Arquitectes (ảnh: RCR Arquitectes)

Ảnh một số ngôi trường tiêu biểu:

Trường tiểu học MOPI / Mareines+Patalano Arquitetura (ảnh: Leonardo Finotti)
Nhà trẻ Hươu cao cổ / Hondelatte Laporte Architectes (ảnh: Philippe Ruault)

Trường tiểu học & mầm non Saint-Denis / Paul Le Quernec
Nhà trẻ Farming Kindergarten / Vo Trong Nghia Architects
Nhà trẻ Vashavskoye Hwy 141 / Buromoscow

Nguồn: Archdaily

Bình luận

Loading Facebook Comments ...
Liên hệ ngay để được báo giá & tư vấn trực tiếp từ các kiến trúc sư của PAM