Blog

Sou Fujimoto: Tháp không gian cho thuê

Kiến trúc sư người Nhật Sou Fujimoto là một bậc thầy về “ranh giới mơ hồ”. Ông sẵn sàng thách thức cả những phép đối lập cơ bản nhất giữa: tự nhiên và nhân tạo, tự nhiên và kiến trúc, trong và ngoài, vật chất và tinh thần, lý trí và phi lý trí. Sou Fujimoto biết cách khiến cho những khái niệm tưởng như mâu thuẫn có thể cùng tồn tại trong kiến trúc, các ranh giới được làm mờ đi và trở nên đẹp đến không tưởng.

Thật đáng kinh ngạc, sự kết hợp giữa các yếu tố đối lập đã cho thấy một kết quả thực sự nhẹ nhàng và thoải mái chứ chẳng hề xung đột nhau. Luôn có một điều gì đó khiến mọi người mỉm cười khi nói đến những công trình của ông.

Ở sự kiện House Vision 2016, Fujimoto đã xóa nhòa ranh giới giữa “sở hữu cá nhân” và “tài sản chung” với mô hình Tháp không gian cho thuê. Công trình được thực hiện cùng sự hợp tác với Công ty xây dựng Daito – một nhà phát triển lớn của Nhật Bản trong lĩnh vực nhà ở chung cư tại các khu vực thành thị.

Dưới đây là cách Sou Fujimoto thách thức nỗi ám ảnh của con người về sự sở hữu, để có thể sống thoải mái và sáng tạo trong một thế giới đông đúc hơn bao giờ hết.


Dịch & Biên tập:
Hạnh Nguyễn

Nguồn:
Interaction Green

Cuộc sống trên một hành tinh đông dân cư

Hành tinh của chúng ta đang nhanh chóng trở nên đông đúc hơn theo thời gian. Dân số thế giới được dự đoán sẽ tăng lên 9 tỷ người vào năm 2050 từ mức 7 tỷ hiện tại. Nếu so sánh quy mô của sự tăng trưởng hiện tại với lịch sử thì ngay cả thuật ngữ “tăng vọt” cũng chưa đủ để mô tả sự thay đổi đột biến.

Theo Liên Hợp Quốc, dân số ngày càng tăng này sẽ tập trung ở các khu vực siêu đô thị.

Dân số thế giới từ 10,000 trước công nguyên đến năm 2000 sau công nguyên.

Giải thể sở hữu tư nhân và tăng cường chia sẻ cộng đồng

Fujimoto đã thách thức nỗi ám ảnh của chúng ta về việc phải sở hữu một ngôi nhà hay không gian cho riêng mình. Trong Tháp không gian cho thuê, tất cả những gì mọi người sở hữu chỉ là một phòng ngủ nhỏ. Thay vì cố gắng tối đa hóa không gian riêng tư cho từng cư dân, tòa tháp chủ đích xây dựng một không gian TỐI THIỂU phải có cho cộng đồng.

Tại House Vision 2016, Fujimoto đã giải thích về ý định để tối đa hóa các khu vực cộng đồng. Trong một thành phố lớn như Tokyo, mật độ dân số cao đến mức nhiều người thậm chí không thể mong đợi sở hữu tài sản gì của riêng mình. Những người đó – đặc biệt là người trẻ tuổi và độc thân – thường thuê phòng nhỏ trong căn hộ phức hợp hoặc chung cư. Hàng dãy những căn phòng chỉ cung cấp đủ không gian cho một nhà bếp và phòng tắm siêu nhỏ. Và nơi đó chẳng hề thú vị chút nào.

Về ý niệm, công trình không khác biệt nhiều so với ký túc xá, nơi sinh viên dùng chung nhà bếp hoặc phòng tắm. Nhưng vì mục đích tạo ra một không gian cộng đồng thay thế cho nhà ở tư nhân, Tháp không gian cho thuê được thiết kế để nâng cao trải nghiệm trong các khu vực chung được hình thành dựa trên sở thích của cư dân. Nếu mọi người quan tâm đến việc nấu nướng và dùng bữa cùng nhau, lò nướng lớn có thể được lắp đặt thêm. Hoặc nếu mọi người muốn có bồn tắm lớn để tận hưởng thời gian thư giãn (tất cả người Nhật đều thích điều đó, vậy tại sao không?), có thể đầu tư thêm một bể tắm nước ngầm sang trọng. Trong toà tháp còn có một căn bếp nhỏ ở trên cao, mọi người có thể ngồi ngoài trời thưởng thức bữa ăn trong những ngày thời tiết đẹp.

Có vô số phương án cho những không gian chung, ví dụ như thư viện hoặc phòng máy tính. Những khu vực này có thể trở thành nơi gặp gỡ và giao lưu văn hoá/tri thức cộng đồng.

Chúng ta không nhất thiết phải thiết lập mục đích cụ thể cho từng không gian, chẳng hạn như phòng này là nhà bếp hoặc phòng kia là thư viện. Mọi người sẽ chẳng bao giờ biết những chuyện gì có thể xảy ra khi mọi người gặp gỡ nhau. Vì vậy, Fujimoto để lại những không gian không-xác-định ở một vài nơi. Một trong những khu vực được yêu thích thú nhất là khoảng hiên nhỏ. Nó hẹp và thấp nên mọi người sẽ phải ngồi xuống và có lẽ chỉ chứa được hai người. Vì nó khá riêng tư nữa nên tác giả có cảm giác như mình đang ở trong bụng mẹ vậy. Chắc chắn mọi người có thể ngồi đó và trò chuyện hàng giờ với một tách cà phê đầy hương vị.

Tháp không gian cho thuê của Daito Kentaku x Sou Fujimoto nhìn từ bên ngoài. Tòa tháp bao gồm các khối nhà có chiều cao và thiết kế khác nhau. Có bảy phòng ngủ cá nhân và nhiều khu vực cộng đồng khác nhau. Theo Fujimoto, các toà tháp có thể được kết nối với nhau tạo thành một khu rừng tháp. Ảnh: Vicent Hecht
Ảnh: Vicent Hecht

Fujimoto thường nói một trong những vấn đề nan giải của kiến trúc là nó luôn bị giằng xé giữa mong muốn về không gian mở và nhu cầu đóng kín. Kiến trúc vốn là một công cụ để phân chia và che chắn các không gian riêng lẻ với thế giới bên ngoài, để bảo vệ sự riêng tư. Nhưng vì con người là một phần của tự nhiên, không bao giờ có thể xóa bỏ mong muốn mở rộng và kết nối với thế giới. Công trình này là một ví dụ tuyệt vời về cách Fujimoto làm mờ ranh giới của đóng và mở. Nó đóng vì không gian nhỏ này dễ dàng bao trùm cơ thể mỗi người và mang lại cảm giác riêng tư. Đồng thời, nó cũng mở với thế giới bên ngoài vì nằm ngay giữa một không gian chung không có tường bao. Chính tại nơi ranh giới mơ hồ này, tiềm năng và khả năng giải quyết vấn đề xuất hiện.

Fujimoto để lại nhiều không gian nhỏ không-xác-định trên khắp toà tháp. Theo ông, các khu vực chung không nhất thiết phải dành riêng cho hoạt động gì cụ thể. Chúng có thể được sử dụng để phát triển một thứ gì đó, hoặc tạo ra giá trị có ích mà chẳng cần phải xác định trước những giá trị đó. Mỗi người là một thực thể có suy nghĩ độc đáo và sáng tạo. Khi gặp gỡ, họ có thể nảy ra ý tưởng riêng về cách sử dụng các không gian đó.

Ảnh: Vicent Hecht

Một trong những nguồn cảm hứng của Fujimoto đến từ dãy tủ khóa nhỏ. Tủ đồ có diện tích rất nhỏ được bảo vệ để mọi người ghé qua có thể tạm thời cất giữ đồ đạc một cách an toàn. Fujimoto đã rất ngạc nhiên khi có người nói với ông rằng ngay cả một nơi nhỏ bé cũng có thể tạo ra giá trị quan trọng, chỉ cần đúng thời điểm. Vậy thì tại sao không tạo ra những không gian nhỏ không-xác-định trên khắp toà tháp, Fujimoto nói. Ông tò mò muốn xem những giá trị nào sẽ được tạo ra.

Với ý tưởng làm mờ ranh giới, ông đề xuất về việc mở toà tháp với thế giới bên ngoài để tạo ra nhiều giá trị hơn. Giống như tủ khóa ở khu vực chung, liệu những không gian khác trong toà tháp có thể cho những người bên ngoài cùng sử dụng không? Theo Fujimoto, với công nghệ hiện tại thì có lẽ sẽ có vô số cơ hội xảy ra.

Ông không quan tâm đến việc tạo ra lợi nhuận từ các khu vực đó. Sự trao đổi lý tưởng nhất không phải là về tài chính, mà là về kỹ năng, thiện chí và đặc biệt là niềm vui và đam mê. Ông tưởng tượng ra một viễn cảnh nơi những người già, người đã nghỉ hưu sống ở tầng một. Họ cùng đề nghị chăm sóc vườn rau chung. Họ là người trồng rau cho những cư dân khác và đổi lại, họ sẽ nhận được quyền ưu tiên sử dụng các không gian chung.

Mỗi cư dân với những sở thích, kỹ năng và thời gian biểu khác nhau đến đây có thể tạo ra một mạng lưới hữu cơ hỗ trợ lẫn nhau và tối đa hóa trải nghiệm của họ trong toà tháp.

Fujimoto nhắc nhở chúng tôi rằng giá trị tài sản của cư dân không nhất thiết phải tỷ lệ thuận với diện tích không gian sở hữu, mà điều này có thể dẫn đến nhàm chán và đơn độc. Còn trái đất là một hệ thống khép kín. Khi mà chỉ một số lượng người hạn chế có thể sở hữu một căn nhà có diện tích vừa đủ, có lẽ việc tưởng tượng về sự chia sẻ không hẳn là một ý kiến tồi.

Ảnh: Vicent Hecht

Bình luận

Loading Facebook Comments ...
Liên hệ ngay để được báo giá & tư vấn trực tiếp từ các kiến trúc sư của PAM