Blog

Kiến trúc sư hiện đại học được gì từ kiến trúc truyền thống

Từ lâu trước khi phát minh ra lớp cách nhiệt hay những khối bê tông, con người đã có những cách thức khéo léo để đáp ứng nhu cầu qua kiến trúc. Sử dụng vật liệu sẵn có và kế thừa phương pháp xây dựng của bậc tiền nhân mà những công trình luôn được đảm bảo bền vững và tiện nghi.

Ở Tonga, hệ mái cong bảo vệ công trình hiệu quả trước giông tố. Ở đảo Uros trên hồ Titicaca, Andes, ống sào được dùng trong những ngôi nhà truyền thống nhờ khả năng cách nhiệt qua phần gốc rỗng. Ở phía nam Đài Loan, những con ngõ nhà truyền thống được xây trên một trục đông-tây để tận dụng gió mát đặc trưng trên đảo.

Nhà mái tròn che chắn mưa gió mùa ở miền Nam Trung Quốc

Công nghệ đã làm gián đoạn kiến trúc truyền thống xưa cũ trong những năm gần đây, Sự đô thị hóa, hiện đại hóa toàn cầu do phương Tây khởi xướng đang tạo nên những tư duy kiến trúc mới.

Những nhà môi trường tin rằng sự phụ thuộc toàn cầu vào nguồn vật liệu nhập khẩu và các phương thức xây dựng không bền vững có thể để lại hậu quả lâu dài. Trong khi đó loại kiến trúc địa phương dựa vào sự thích ứng với khí hậu, địa lý, tài nguyên và truyền thống thường tối ưu năng lượng và giúp bảo vệ hệ sinh thái. Vì vậy nên không chỉ nhiều kiến trúc sư mà cả các nhà quy hoạch, chính phủ cũng đang nghiên cứu nhiều hơn vào những kiểu kiến trúc gắn liền với quá khứ, trong thời buổi mối quan tâm môi trường của dư luận đang ngày càng gia tăng.

Mái nhà đan từ lá cọ và gia cố bằng dây leo ở Amazon

xây dựng là một công đoạn tiêu hao tài nguyên và có tác động lớn tới môi trường tự nhiên. Máy móc nặng và vận chuyển vật liệu mới chỉ là hai yếu tố làm tăng lượng khí thải carbon công nghiệp ra môi trường. Đối với những thiết kế không có tính bền vững, chúng vẫn tiếp tục dùng tài nguyên để duy trì kể cả sau khi đã hoàn thành xây dựng. Theo Liên Hợp Quốc, những công trình này chiếm 40% năng lượng tiêu thụ trên toàn thế giới và xấp xỉ 1/3 lượng khí thải tạo nên hiệu ứng nhà kính.

Mái nhà ở Ghana

Kiến trúc hiện đại tách rời yếu tố địa phương thoạt đầu có thể hấp dẫn, thể hiện sự phát triển nhưng đi kèm với nó là rất nhiều hệ quả. David Nicholson-Cole, giáo sư kiến trúc ở Đại học Nottingham, đã viết trên trang The Conversation về những tòa nhà cao ốc như sau: “Khả năng tối ưu năng lượng của chúng vô cùng kém hiệu quả, mặt tiền kính làm nhiệt tích tụ trong mùa hè và thất thoát vào mùa đông, do đó đòi hỏi sử dụng điều hòa để điều tiết vi khí hậu quanh năm.”

Hình dáng công trình không đi đôi với sự tối ưu hay chất lượng công năng, với nhiều nơi đây đơn giản chỉ là bộ mặt văn hóa. Chủ bút Sandra Piesik của cuốn “Habitat: Vernacular Architecture for a Changing Planet” cho rằng một câu hỏi lớn hiện nay là: “Sự hiện đại là gì? Đó là cảm hứng và sự thúc đẩy thay đổi văn hóa. Nhiều người trẻ ở những vùng hạn chế hiện nay có cơ hội tiếp xúc với điện thoại di động và đang tiếp cận được thêm nhiều lối sống.”

Thử thách của những kiến trúc sư là thay đổi nhu cầu của xã hội khi thế hệ hiện đại ngày nay không mấy hứng thú với những công trình mà bậc cha mẹ, ông bà của họ đã ở trong nhiều năm. Thực chất người làm kiến trúc cũng không nghĩ đến trở lại lối sống trước đây, nhưng họ đã có tư duy cho rằng kiến trúc truyền thống chưa chắc đã là phản luận đề cho sự phát triển. Từ đó ứng dụng công nghệ hiện đại đi đôi với phương pháp xây dựng, gia công và thẩm mỹ đã có từ lâu – khái niệm mà Bjarke Ingels gọi là “kiến trúc địa phương 2.0.”

Vật liệu địa phương là cốt lõi của kiến trúc truyền thống. Ở Na Uy, đất được dùng để lợp mái vì tính chất cách nhiệt, nhiều ngôi nhà ở Nhật thì vẫn được làm từ gỗ rừng.

Nếu vật liệu không phù hợp thì vẫn còn yếu tố văn hóa địa phương. Ở công trình Trường Công nghệ Guelmim ở Morocco, vì nhiều hạn chế xây dựng phát sinh nên kiến trúc sư Driss Kettani đã vận dụng loại bê tông chống chịu động đất mới và kết hợp những chi tiết kiến trúc gắn liền với vùng, như kết cấu điều tiết ánh sáng thông qua cửa sổ lớn hướng về phía bắc, cửa sổ nhỏ phía nam làm giảm lượng nắng chiếu trực tiếp song vẫn đảm bảo đủ ánh sáng cho phòng học. Hệ thống làm mát tự nhiên xuyên suốt mọi nơi trong trường nhờ cách bài trí không gian tối ưu.

Trường Công nghệ Guelmim

Những cách tận dụng này cho thấy ngay cả vùng khí hậu nóng bức như Bắc Phi cũng không cần lắp đặt điều hòa ở trường học. Đối với Kettani, đây đơn giản là lý luận thông thường. “Kiến trúc địa phương có bản chất vô cùng đơn giản, bạn chỉ cần đi dạo xung quanh sẽ tự thấy câu trả lời. Đó là logic.”

Nguồn: CNN

Bình luận

Loading Facebook Comments ...
Liên hệ ngay để được báo giá & tư vấn trực tiếp từ các kiến trúc sư của PAM